برنامههای فرهنگی و هنری - مشاهير
| فهرست مقاله |
|---|
| برنامههای فرهنگی و هنری |
| مشاهير |
| قابليت هاي استان |
| تحولات بخش فرهنگ و هنر طي برنامه چهارم توسعه |
| همه صفحه ها |
الف ـ مشاهير برجسته هنر
عيسيخان بهادري: ايشان در خلق نقشههاي ابتكاري فرش مهارتي استثنايي داشت. فرش بشريت او همراه با چند اثر ممتاز ديگر در موزه هنرهاي زيباي اصفهان موجود است. وي نقاشي چيرهدست بود.
حاج حسنعلي نكيساي تفرش: يكي از بزرگان موسيقي ميباشد. از او 11 صفحه ضبط شده است كه در سهگاه، چهارگاه، نوا، بيات اصفهان، افشاري، ابوعطا كه با تار علياكبر خال شهبازي است كه 4 عدد آن با پيانو مرتضي محجوبي است.
آقاي علياكبر خان فراهاني: از بزرگان موسيقي است كه در نوازندگي تار از اساتيد برجسته بودند.
آقاي حسينقلي فراهاني: در نواختن تار بسيار چابك و زبردست بود. مضرابش قوي و خوشطنين و چپ و راستهايش مرتب و شمرده و صحيح ادا ميشد.
ميرزا عبدالله فراهاني: فردي خوشرو و خوشسلوك بود و در نواختن سهتار مهارت بسيار داشت.
فتحعلي واشقاني فراهاني: از اساتيد برجسته خوشنويسي در استان ميباشند. وي به عنوان عضو اصلي انجمن خوشنويسان ايران است و آثار و كتبهاي فراواني از خود به يادگار گذاشته است. مهمترين اثر استاد كتاب كلك مشكين است.
از ديگر مشاهير برجسته هنر استان: استاد عبدالله دوامي ـ استاد شاپور حاتمي ـ بهزاد فراهاني و000
ب ـ مشاهير برجسته فرهنگ و ادب
اسماعيل آشتياني (شعله): از نويسندگان برجسته استاني ميباشد كه در زمينه نقاشي نيز تبحر داشت. سبك كار نقاشي او همان سبك كمالالملك است. با اين تفاوت كه وي به جنبه شاعرانه نقاشي توجه و اهميت خاص ميداد و تابلوي ترقي معارف ايران و حافظ بهترين گواه اين مدعاست. از جمله آثار وي: اختراع الفبايي براي خط فارسي ـ تصحيح و تحشيه ديوان منوچهري دامغاني، سفرنامه اروپا، مكتب كمالالملك، ادعيه قرآني، ديوان اشعار و 000
اديبالممالك فراهاني: از شاعران و نويسندگان برجسته استان ميباشد وي نويسندگي و اداره روزنامه ادب در مشهد، يوميه تركي در باكو، عراق عجم در تهران، مجلس در تهران، روزنامه رسمي ايران را به عهده داشت.
محمد خزايلي: او ضمن تدريس در مدارس ملي، آموزشگاههاي خزائلي را كه چند مؤسسه وابسته به هم بودند، تأسيس كرد و به نگارش كتب علمي و ادبي پرداخت. از جمله مهمترين آثار وي، احكام قرآن، اعلام قرآن، دستور جاويدان، شرح بر گلستان سعدي، شرح بر بوستان سعدي، خودآموز حكمت مشابه، تاريخ مختصر فلسفه و زيباشناسي و را نام برد
ابراهيم دهگان: وي به كتاب دلبستگي فراوان داشت و به جمعآوري كتب خطي و تاريخي عشق ميورزيد به همين سبب ضمن مطالعه و غور در مطالب كتب در طول عمر خود قريب به 3000 جلد كتاب نفيس و نسخ خطي جمعآوري نمود كه چون درگذشت، 2500 جلد كتاب از كتب چاپي به همراه 255 نسخه دستنويس و نفيس از سوي فرزندانش به كتابخانه عمومي اراك اهداء گرديد.
محمدرضا محتاط: كه با خلق آثاري چون سيماي شهر اراك، سيماي اراك، نامداران اراك، نامنامه استان مركزي، جاذبههاي ايرانگردي استان، بررسي خط و الفبا در ايران، نگرش بر عدد هفت در كشورها و اديان مختلف، تاريخ ماد يا سرزمين كنوني استان مركزي از نويسندگان مطرح و برجسته استان محسوب ميشود.
ج ـ مشاهير برجسته مذهبي
محمدعلي اراكي: آيتاله العظمي اراكي از شاگردان حاج شيخ عبدالكريم حائري بود و مدت 8 سال از درون فقه و اصول آن مرد بزرگ بهرهور شد. ايشان داراي ملكات روحاني و خصايص اخلاقي ويژهاي از جمله علاقه به ساحت امام حسين(ع) بود. اين رادمرد در طول 25 سال تحصيل و تدريس آثار بسياري اعم از تأليف و تقرير براي جامعه شيعه به ارمغان آورد از جمله: توضيحالمسائل، مناسك حج، كتاب الخيارات، المكاتب المحرمه و ديگر آثار ارزنده ديگر.
امام خميني: آيتاله العظمي روح الله موسوي بنيانگذار جمهوري اسلامي تحصيلات مقدماتي و تكميلي در محضر آيتاله حائري يزدي فراگرفت و به درجه اجتهاد رسيد و خود نيز به تدريس فقه و اصول و تحصيل فلسفه و حكمت مشغول شد. تمامي عمر ايشان به مبارزات سياسي بر عليه شاه گذشت. تأليفات امام(ره) در موضوعات 10گانه زير تقسيم ميشود: عرفان، اخلاق، فلسفه، فقه، اصول فقه رجال، رساله علميه، حكومت، امامت و روحانيت و شعر. از جمله آثار وي: لقاءالله، تفسير سوره حمد، آداب الصلاة، شرح حديث جنود عقل و جهل، كتاب الطهاره، تحريرالوسيله، توضيحالمسائل، رساله نوين، كشفالاسرار، ديوان شعر و ديگر آثار ارزشمند ديگر.
آقانورالدين عراقي: وي تحصيلات ابتدايي خود را در مدرسه سپهدار اراك شروع كرد و در محضر استاداني چون ملامحمدامين، ميرزا حبيباله دشتي، آيتاله خراساني و … بهره نمود و به درجه اجتهاد رسيد از جمله آثار وي رساله در مسأله مرجعيت، سفرنامه رسالهاي در الهيات، رسالهاي در اصول عقايد و....
از ديگر مشاهير برجسته مذهبي: آيتاله حاجآقا محسن عراقي، آقا ضياءالدين، جلالالدين آشتياني و....
د ـ مشاهير برجسته علمي
پروفسور محمود حسابي: وي از پدر و مادر تفرشي متولد شد و تحصيلات ابتدايي خود را در بيروت آغاز نمود و براي ادامه تحصيل به آمريكا مهاجرت نمود و موفق به اخذ مدرك ليسانس گرديد. سپس براي ادامه تحصيل به فرانسه رفت و تحقيقات خود را در رشته فيزيك دنبال كرد و در سن 25 سالگي دانشنامه دكتراي فيزيك خود را با رساله «حساسيت سلولهاي فتوالكتريك» به درجه عالي دريافت كرد. وي در طول عمر خود مصدر مشاغل و خدمات علمي و فرهنگي متعددي بود از جمله: تأسيس مدرسه مهندسي وزارت راه و نقشهبرداري مراسم اولين نقشه مدرن راه ساحلي، تأسيس دانشسراي عالي، ايجاد اولين ايستگاه هواشناسي، تعيين مساحت ايران، تأسيس دانشكده علوم و رياست، و فني و مهندسي،تدوين قانون و تأسيس مؤسسه استاندارد، تأسيس سازمان انرژي اتمي، مؤسس و عضو فرهنگستان زبان ايران و … او تنها شاگرد ايراني پروفسور انشتاين بود. او از سوي جامعه علمي جهاني به عنوان مرد اول علمي جهان شناخته شد و در كنگره 60 سال فيزيك ايران به عنوان پدر فيزيك شناخته شد.
مراكز مهم تاريخي و زيارتي:
جاذبههاي تاريخي و باستان استان مركزي
محدوده كنوني استان مركزي يكي از كانونهاي كهن استقرار تمدن در فلات قاره ايران است كه آثار تاريخي متعددي را در خود جاي داده است.
اين آثار به دوران مختلف ماقبل تاريخ تا دوره معاصر تعلق دارند، و به دو گروه عمده تقسيم ميشوند
گروه اول: مشتمل بر تپهها و محوطههاي باستاني است كه به جز چند مورد، همگي در اطراف شهرستان ساوه واقع شدهاند.
اين تپهها آثاري از دورههاي ماقبل تاريخي، پارتي، ساساني و دورههاي اسلامي را در خود جاي داده است.
گروه دوم: بناهاي تاريخ بازمانده از دورانهاي بسيار قديم سلوكي و ساساني تا اواخر قاجاريه را در برميگيرند، كهنترين اين آثار معبد سلوكي است. و متاخرترين آنها مجموعه بازار، حمام چهارفصل و راسته بازار اراك هستند، كه به دوره قاجار تعلق دارند. اين بناها عمدتا در دورههاي سلجوقي، صفوي، زنديه و قاجار احداث شدهاند. كه بعضي از آنها در خطر از بين رفتن قرار دارند. در ميان اين آثار تعدادي اماكن مذهبي از جمله بقعهها، مساجد و منارهها وجود دارد. ساير آثار و ابنيه تاريخي شامل كاروانسرا، آبانبارها، گنبد، پل و حمام است.
بيت حضرت امام خميني(ره)
بيت پدري امام كه در حاشيه شمالي رودخانه خمين در محله قديمي سرپل قرار دارد،ميراث تاريخي با ارزشي است كه مورد بازديد خيل عظيمي از ايرانگردان و جهانگردان است. اين خانه از بناهاي دوره قاجار است و حدود 160 سال قدمت دارد. معماري اين بنا به سبك شرقي ـ اسلامي است و مصالح اصلي به كار رفته در آن نيز از خشت و گل و چوب است.
اين بنا توسط پدربزرگ حضرت امام مرحوم حاج سيداحمد در سال 1255 قمري از شخصي به نام محسنخان به قيمت نود تومان خريداري شده است. و آنگونه كه آيتالله پسنديده برادر بزرگ حضرت امام در خاطراتشان نقل كردهاند،اين خانه پناهگاه مردم در روزهاي ناخوش حمله ياغيان به خمين بوده است. در هنگام يورش ياغيان همه در اين خانه اجتماع ميكردند. زنها و كودكان در اتاقهاي متعدد بيتوته ميكردند. و مردان بر بالاي برجها از حريم قلعه دفاع ميكردند و مهاجمان را به عقب ميراندند.
حضرت امام در سن 19 سالگي اين خانه را براي ادامه تحصيل ترك كردند و به اراك و سپس به قم عزيمت نمودند. ليكن همچنان به اين بيت پدري رفت و آمد ميكردند.
عمارت سالار محتشم
اين بنا در شهر خمين واقع شده و از نظر ساخت كالبدي و معماري بنايي ارزنده است. سبك معماري فضاي داخلي، نوع مصالح و اسكلت ساختماني آن را به صورت يك پديده معماري بينظير در منطقه خمين درآورده است.
قلاع تاريخي و باستاني استان
قلعه آردمين
در 56 كيلومتري جاده ساوه ـ همدان در انتهاي سهراهي غرقآباد در فاصله 16 كيلومتري، دهكدهاي باصفا و سرسبز به نام آرمين وجود دارد كه در دامنه جنوبي كوههاي رحمان قرار گرفته است. در ميان آبادي و در داخل بافت مسكوني و باغها بناي عظيمي خودنمايي ميكند كه اهالي به آن قلعه ميگويند.
قلعه الوير
قلعه تاريخي الوير يكي ديگر از مكانهاي تاريخي است كه در شمال غربي شهرستان ساوه قرار دارد. الوير يك روستاي تاريخي محسوب ميشود كه سه تپه باستاني در محدوده آن وجود دارد.
قلعه حاج وكيل
قلعه حاج وكيل از ديگر بناهايي است كه محل استقرار كارگاههاي قاليبافي كمپاني آمريكايي زيگلر بوده است. در آن زمان قاليهايي كه عمدتا به قالي ساروق معروف است در اراك بافته ميشد و به خارج از كشور صادرميگرديد. قسمت عمده اين بنا تخريب شده و تنها قسمت مسكوني آن باقي مانده است.
قلعه اسماعيليه
اين قلعه در كنار روستاي قزقلعه بر روي كوه قره داغ در 35 كيلومتري جنوب غربي ساوه ساخته شده است.
قلعه جمشيدي
اين قلعه در نيمور محلات قرار دارد و تاريخ بناي آن دقيقا مشخص نيست.
قلعه آقاخان محلاتي
اين قلعه در قسمت جنوبي شهر محلات قرار دارد كه قسمت عمده آن نيز تخريب شده است.
قلعه خسرواني
اين قلعه در داخل شهر محلات به شكل نيمه مخروبهاي باقي مانده است.
بازارهاي قديمي
بازار نراق
در حدفاصل مشهد اردهال و دليجان ـ شهر تاريخي نراق قرار گرفته است . آثار تاريخي ارزشمند و باقيمانده. اين شهر، بازار سرپوشيده وقديمي نراق است. اين بازار به دوران قاجار مربوط ميباشد.
بازار اراك
بازار اراك كه قدمت آن به سال 1228 ه . ق ميرسد از نظر نوع معماري سيماي منحصر به فردي دارد، به گونهاي كه تمام قسمتهاي اصلي بازار در يك رديف مستقيم قرار گرفتهاند. و مسيرهاي فرعي موسوم به گذر و سراهايي كه عمدتا محل داد و ستد فرش هستند عمود بر قسمت اصلي بازار قرار گرفتهاند. مصالح اصلي آن آجر و خشت است در جوار اين بازار، بناي تاريخي مدرسه سپهداري اراك واقع شده است.
ساير آثار تاريخي استان مركزي
آسيابهاي آبي، مجسمه عمرو يا عمره، يخچال نيمور، حمام چهارفصل، مدرسه سپهداري،تيمچه بازار خمين
مساجد قديمي
مسجد جامع محلات
اين مسجد در مركز بافت قديمي شهر محلات واقع شده و به نام مسجد جمعه نيز معروف است. تاريخ بناي آن را به زمان عثمان مربوط ميدانند.
مسجد جامع نيمور
مسجد جامع نيمور از مساجد بسيار قديمي است از تاريخ دقيق بناي اين مسجد اطلاعات مستندي در دست نيست.
شبستان مسجد جامع خمين
مسجد جامع شهر خمين با قدمتي در حدود يك قرن در جنب بازار و در مكاني گود واقع شده است.
مسجد بزرگ نراق
گروهي عقيده دارند كه شخصي با نام محمدخان ـ حاكم اين حدود ـ باني اين مسجد بوده است.
مسجد جامع ساوه
مسجد جامع ساوه يكي از آثار ارزشمند دوره سلجوقي است كه اوايل قرن ششم هجري همزمان با پيدايش شهر ساوه بنيان گرديده است.
مسجد ميدان (قرمز)
در ضلع شمالي ميدان قديمي ساوه (ميدان انقلاب) مسجدي قرار دارد كه آن را مسجد قرمز مينامند و ظاهرا وجه تسميه آن به خاطر تزئينات و كتيبههاي قرمز رنگ اين مسجد است. مسجد بازار در ساوه كه به دوره زنديه تعلق دارد.
مسجد جامع تفرش در تفرش كه به دوره سلجوقي مربوط است.
امامزادهها و زيارتگاهها
امامزاده يحيي و فضلالرضا
اين آرامگاه در كوي بالاي محلات و كنار خيابان سرچشمه در گورستان عمومي واقع شده است.
امامزاده شاهزاده موسي
بناي امامزاده در محله پايين محلات واقع شده است.
امامزاده شاهزاده اسماعيل
اين بنا در شهر نيمور قرار دارد و شامل بقعه، ايوان و صحن است كه در دوره اخير مرمت و بازسازي شدهاند. بقعه ظاهرا از ابنيه قرن هشتم هجري قمري است.
امامزاده بوجان
اين آرامگاه در روستاي يوجان شهرستان خمين واقع شده است.
امامزاده عبدالله
يكي از مراكز زيارتگاهي شهرستان خمين در روستاي ريحان است.
امامزاده شاهزاده اسحاق
اين آرامگاه در روستاي بيجگان از توابع بخش جاسب شهرستان دليجان واقع شده و بقعهاي مربع شكل است.
امامزاده عونبن علي
اين بنا در دامان كوه و در خارج روستاي كروگان جاسب از توابع شهرستان دليجان واقع شده و بنايي باستاني و بدون ايوان است.
امامزاده شاهزاده يحيي و شاه هادي
در خارج از شهر نراق، گورستاني وجود دارد كه در آن، دو بناي امامزاده ديده ميشود، يكي شاه هادي و ديگري شاهزاده يحيي
زيارتگاه حضرت معصومه
اين آرامگاه در شمال و نزديك شهر نراق واقع شده و در آن دو خواهر به نامهاي كاتبه و مريم و دو برادر به نامهاي ابوالقاسم و محمد فرزندان حضرت امام موسيبن جعفر(ع) مدفون هستند.
زيارتگاه غار سي جن
غار سي جن در روستاي واران جاسب واقع شده است. مردم محل عقيده دارند كه در اين غار سي جوان غيب شدهاند. مسجدي نيز در آن نزديكي قرار دارد كه به مسجد كميل معروف است.
امامزاده خورهه
اين امامزاده به سه تن از فرزندان حضرت امام موسي كاظم(ع) به نامهاي شاهزاده ابوالقاسم، شاهزاده اسحاق و شاهزاده حكيمه خاتون تعلق دارد.
امامزاده سهلبن علي(ع)
مزار سهلبن علي(ع) در شهر آستانه در ميان جاذبههاي طبيعي و چشمگير منطقه سربند واقع شده است و بناي امامزاده از يادگارهاي عصر آلبويه است.
امامزاده سيد هارون
امامزاده سيد هارون در روستاي طراز ناهيد (10 كيلومتري شرق شهر ساوه) قرار دارد.
بقعه ابوالعلاء
اين بقعه در شهر تفرش و در ميان باغها و درختان تنومند گردو و چنار قرار دارد و از نظر مذهبي و تاريخي اهميت زيادي دارد.
امامزاده ابوالقاسم
بناي امامزاده ابوالقاسم در روستاي شاهوارق در 25 كيلومتري جنوب غربي تفرش واقع شده است و به دوره صفوي تعلق دارد.
امامزاده محمد عابد (ميغان)
آرامگاه امامزاده محمد عابد معروف به مشهد ميغان يكي از معروفترين زيارتگاههاي استان مركزي است.
بقعه شاه غريب و شاه قلندر
روستاي انجدان از جمله روستاهايي است كه قدمت طولاني دارد و در 37 كيلومتري شرق اراك واقع شده است. بقعه شاه غريب و شاه قلندر (كه از پيشوايان فرقه اسماعيليه بودهاند) و همچنين بقعه چهل دختران در اين روستا قرار گرفتهاند تاريخ احداث اين بناها به دوره صفويه ميرسد.
امامزاده سيد ابورضا
مقبره امامزاده سيا ابورضا كه از نوادگان امام موسي كاظم(ع) است در كنار بازار ساوه قرار دارد.
شاهزاده ابراهيم
اين مقبره در روستاي مشهد الكوبه در 45 كيلومتري شمال شهر اراك واقع شده از بناهاي دوره صفويه است.
امامزاده حوا خاتون
اين بنا در جنوب شرقي روستاي موتآباد، در حدود 15 كيلومتري جاده اراك ـ قم واقع شده است.
امامزاده سلطان سيد اسحاق
اين بنا در چند متري مسجد جامع ساوه قرار دارد.
امامزاده سليمان، فضل و موسي
در شمال روستاي ساوه در 20 كيلومتري ساوه است. يك گنبد تاريخي وجود دارد كه در سال 556 ه ق فضل، سليمان، موسي و عبداله ـ فرزندان بلافصل امام كاظم(ع) در آن مدفون شدهاند.
امامزاده شاهزاده احمد
اين آرامگاه در روستاي كوهين از توابع تفرش در سينه كوه واقع شده است.
امامزاده شاهزاده اسماعيل
اين بنا در روستاي يلآباد در نزديكي ساوه واقع شده است.
امامزاده شاهزاده عبداله
اين بنا در روستاي گودرز در 30 كيلومتري جاده اراك به خمين واقع شده است.
امامزاده شاهزاده عبداله اوجان
اين بنا بين آوه و ساوه در نزديكي راه اصفهان به تهران واقع شده است.
امامزاده شاهزاده قاسم
اين بنا در چند كيلومتري روستاي ترخوران واقع شده و مدفن شاهزاده قاسمين حمزهبن امام موسيالكاظم(ع) است.
امامزاده شاهزاده محسن
بناي اين امامزاده كه در اراك واقع شده است.
امامزاده شاهزاده محمود و يوسف
اين آرامگاه در روستاي شاهسواران اراك واقع شده است.
